CRIG 'young investigator proof-of-concept’-projecten: laureaten van de 19de oproep

In samenwerking met vzw Kinderkankerfonds reikt het CRIG onderzoeksbeurzen uit aan kankeronderzoekers bij het CRIG om hen toe te laten een innovatief en beloftevol kankeronderzoeksproject te starten. Hieronder een overzicht van de onderzoekers en een korte duiding van hun projecten.

• Dr. Jonas De Kesel (Promotor van de beurs: Prof. Panagiotis Ntziachristos) - Acute myeloïde leukemie (AML) is één van de dodelijkste vormen van bloedkanker. In de zoektocht naar verdere optimalisatie van de huidige behandelingen, heeft de groep van Prof. Ntziachristos ontdekt dat de werking van een veelgebruikte soort chemotherapie (anthracyclines), versterkt kan worden met zogenaamde METTL3-inhibitoren. Deze stoffen blokkeren een eiwit dat kleine chemische merktekens aanbrengt op RNA, de molecule die de informatie uit DNA omzet in eiwitten. In dit project zal Jonas onderzoeken hoe die versterking juist werkt. Daarvoor zal hij een grootschalig experiment uitvoeren waarbij genen één voor één worden uitgeschakeld om te bepalen welke een sleutelrol spelen. Zo wil hij beter begrijpen hoe METTL3 en RNA-merktekens de gevoeligheid voor chemotherapie beïnvloeden.  Op langere termijn hoopt hij zo bij te kunnen dragen aan effectievere behandelingen, alsook aan het verlagen van de dosissen chemotherapie die patiënten vandaag nog steeds nodig hebben.
   
• Dr. Marie Deventer (Promotor van de beurs: Prof. Bruno De Geest) – De ontwikkeling van immuuntherapie betekende een ware revolutie in de zoektocht naar nieuwe kankerbehandelingen. Hierbij wordt het eigen immuunsysteem van de patiënt, en voornamelijk de zogenaamde ‘T-cellen’ ingeschakeld om tumorcellen aan te vallen en te vernietigen. Een belangrijke voorwaarde om dat mogelijk te maken is dat de T-cellen en kankercellen elkaar kunnen vinden, en dat lukt niet altijd even goed. Zogenaamde ‘T cel engagers’ kunnen daarbij helpen. Dat zijn eiwitten die zich tegelijk binden aan de kankercel en aan de T-cel, waardoor beide dicht bij elkaar worden gebracht. Helaas werkt dit nog niet altijd optimaal, omdat verschillende factoren in de tumoromgeving het proces kunnen verstoren. In haar project gaat Marie op zoek naar manieren om T-cellen beter door die tumoromgeving te loodsen, zodat ze op een gerichte, veilige en doeltreffende manier kankercellen kunnen uitschakelen.
   
• Dr. Jon Huyghe (Promotor van de beurs: Prof. Mathieu Bertrand) - Autofagie is een essentieel cellulair recyclageproces dat de gezondheid van cellen ondersteunt door interne componenten af te breken en te hergebruiken. Kankercellen gebruiken dit systeem vaak om te overleven onder stress en om therapie te weerstaan, waardoor autofagie een aantrekkelijk doelwit is voor nieuwe behandelingen. Huidige strategieën grijpen echter meestal pas in op een laat stadium van dit proces, waardoor kankercellen deels beschermd blijven. In dit project onderzoekt Jon een nieuwe aanpak die autofagie al vroeg blokkeert door zich te richten op ATG9A, een sleuteleiwit in het autofagieproces. Door ATG9A te remmen, wil hij het recyclagesysteem van kankercellen stilleggen en zo behandelingen effectiever maken.
   
• Dr. Nicolas Kint (Promotor van de beurs: Prof. Tessa Kerre) - CAR-T therapie is een innovatieve behandeling voor patiënten met multipel myeloom, een vorm van bloedkanker. Bij CAR-T therapie worden de eigen afweercellen van de patiënt, meer bepaald de T-cellen, in het labo genetisch aangepast zodat ze kankercellen beter herkennen en gericht kunnen aanvallen. Bij sommige patiënten werkt deze therapie zeer goed, terwijl anderen ernstige nevenwerkingen krijgen of minder lang voordeel halen uit de behandeling. In dit project zal Nicolas onderzoeken of genetische verschillen in de eigen bloed- en afweercellen van patiënten kunnen verklaren waarom de resultaten zo sterk verschillen. Daarbij wordt gekeken naar genetische veranderingen die spontaan kunnen ontstaan met de leeftijd, maar ook naar wat er gebeurt wanneer CAR-T cellen in het labo worden gemaakt. Door deze genetische informatie te koppelen aan het ziekteverloop wil dit onderzoek voorspellen welke patiënten het meeste voordeel hebben van CAR-T therapie, en wie meer risico loopt op bijwerkingen. Op termijn kan dit bijdragen aan een veiligere en meer gepersonaliseerde behandeling van multipel myeloom.
   
• Eileen Lambrechts (Promotor van de beurs: Prof. Koen Raemdonck) - Bij immuuntherapie wordt het eigen afweersysteem van de patiënt versterkt om kankercellen aan te vallen. Daarvoor moeten er wel voldoende afweercellen in de tumor aanwezig zijn. Bij zogenoemde “koude tumoren” is dat niet het geval: daar zitten weinig actieve immuuncellen in, waardoor immuuntherapie vaak niet goed werkt. Dit is ook zo bij triple-negatieve borstkanker, een agressieve vorm van borstkanker. Sommige bestaande geneesmiddelen tegen allergieën, antihistaminica, zouden dit probleem mogelijk kunnen helpen aanpakken. Ze kunnen ervoor zorgen dat meer afweercellen de tumor binnendringen, waardoor immuuntherapie beter kan werken. In haar project zal Eileen een nieuwe manier testen om deze antihistaminica samen met een extra immuunstimulerende stof in de tumor af te leveren, in de hoop zo de immuunreactie tegen triple-negatieve borstkanker te kunnen versterken.
   
• Dr. Ana Lores Padín (Promotor van de beurs: Prof. Frank Vanhaecke) - Chemotherapie is een veelgebruikte behandeling tegen kanker die de groei en deling van snel delende cellen verstoort. Platinum-gebaseerde chemotherapie vormt een belangrijke subgroep en werkt door zich aan DNA te binden, wat leidt tot DNA-schade en remming van celdeling. Die platinum-gebaseerde chemotherapie wordt nog steeds veel gebruikt voor de behandeling van bijvoorbeeld eierstokkanker, maar werkt vaak minder goed dan gehoopt, omdat het medicijn zich niet gelijkmatig verspreidt in de tumor. Steeds meer onderzoek toont aan dat de omgeving rond de tumor hierbij een belangrijke rol speelt. Zo kunnen ondersteunende cellen in de tumor mogelijk ook het medicijn opnemen en vasthouden, waardoor minder medicijn de eigenlijke kankercellen bereikt. In dit project zal Ana onderzoeken welke cellen in de tumor de belangrijkste ‘sinks’ (opslagplaatsen) zijn voor platinum, om zo behandelingen in de toekomst effectiever te maken.
   
• Tom Luijts (Promotor van de beurs: Prof. Jimmy Van den Eynden) – Kankerpatiënten met meerdere uitzaaiingen worden zelden geopereerd omdat zulke ingrepen vaak te ingrijpend zijn. Daarom zijn er maar weinig stalen beschikbaar om deze gevorderde fase van kanker te bestuderen. Een mogelijke oplossing hiervoor is het gebruiken van lichaamsdonoren: mensen die hun lichaam na overlijden afstaan aan de wetenschap. Dit maakt het mogelijk om meerdere uitzaaiingen van één patiënt te verzamelen en om aan de hand van DNA mutaties de verspreiding van uitzaaiingen te bestuderen. Voordat de stalen genomen kunnen worden, moet het lichaam eerst gebalsemd worden. Het effect van deze balseming op de kwaliteit van het DNA in de stalen is nog niet bekend. In dit project zal Tom het effect van deze balseming op de DNA kwaliteit bepalen. Daarnaast zal hij met behulp van een DNA-analyse proberen te reconstrueren hoe de uitzaaiingen zich in het lichaam hebben verspreid tijdens de evolutie van de tumor. Op die manier willen we meer inzicht krijgen in de verspreidingspatronen van uitzaaiingen tijdens deze laatste, vaak dodelijke fase van kankerontwikkeling.
   
• Faye Naessens (Promotor van de beurs: Dr. Elena Catanzaro) - Fotodynamische therapie (PDT) is een minimaal invasieve kankerbehandeling waarbij licht wordt gebruikt om kankercellen te vernietigen. Patiënten krijgen eerst een lichtgevoelige stof toegediend die zich ophoopt in tumorcellen en geactiveerd wordt zodra ze wordt belicht. Een belangrijke beperking is dat de meeste van deze stoffen enkel reageren op zichtbaar licht, dat onvoldoende diep in het lichaam doordringt. Daardoor is PDT momenteel vooral geschikt voor oppervlakkig gelegen tumoren. Nabij-infrarood (NIR) licht dringt daarentegen wél dieper door in weefsels, en biedt nieuwe mogelijkheden om ook moeilijk bereikbare tumoren, zoals darmkanker, te behandelen. In samenwerking met Agfa-Gevaert ontwikkelde Faye zo’n stof die geactiveerd wordt door NIR licht voor de behandeling van darmkanker. In haar project zal Faye de werking en het correct afleveren van deze stof aan de juiste kankercellen verder onderzoeken. 
   
• Lasse Vleminckx (Promotor van de beurs: Prof. Kaat Durinck) - Neuroblastoom is een agressieve vorm van kinderkanker die vaak al uitgezaaid is bij de diagnose. Daarnaast vertonen veel patiënten terugval na behandeling door het ontstaan van therapie-resistentie. Hierdoor blijven de overlevingskansen helaas veel te laag. Er bestaan verschillende onderzoeksmodellen om de ziekte beter te begrijpen en nieuwe behandelingen te ontwikkelen, maar die bootsen meestal enkel een lokale tumor na en zijn weinig representatief voor uitgezaaide, therapie-resistente ziekte. Daarom ontwikkelde de groep van Prof. Durinck een nieuw muismodel dat wél uitzaaiingen vormt en de echte ziekte beter nabootst. In dit project zal Lasse dit model gebruiken om beter te begrijpen hoe uitzaaiingen en ontstaan, zodat daar later hopelijk gericht op kan worden ingegrepen.

Een overzicht van alle CRIG 'young investigator proof-of-concept' laureaten sinds 2017 is te vinden op deze pagina.