Prestigieuze ERC Consolidator Grants 2025 voor Prof. Leliaert en Prof. Lentacker
(tekst gebaseerd op het news item van UGent - lees meer)
Universiteit Gent heeft een indrukwekkende mijlpaal bereikt met 150 ERC laureaten, dankzij vier nieuwe winnaars van een ERC Consolidator Grant. Twee van de nieuwe laureaten zijn CRIG experten prof. Ine Lentacker en prof. Jonathan Leliaert, met projecten die belangrijke implicaties hebben in oncologie.
THERMAGINE (Prof. Jonathan Leliaert): Snellere magnetische nanodeeltjes voor medische innovatie en kankertherapie
Magnetische nanodeeltjes worden vandaag o.a. gebruikt in medische beeldvorming en in de kankertherapie “magnetische hyperthermie”. Voor deze toepassingen heb je deeltjes nodig die sterk reageren op een wisselend magneetveld. Maar hoe groter de deeltjes, hoe trager hun magnetisatie reageert. Op een bepaald moment kunnen ze het magneetveld niet meer volgen, waardoor de techniek faalt.
Het ERC-project THERMAGINE zoekt een manier om die beperking te doorbreken. Het idee is om klassieke magnetische nanodeeltjes te koppelen aan antiferromagnetische materialen. Deze materialen hebben geen meetbare magnetisatie, maar hun interne magnetische bewegingen verlopen veel sneller. We onderzoeken of ze kunnen werken als een motor die het gedrag van de nanodeeltjes versnelt. Zo ontstaat een combinatie die vandaag nog niet haalbaar is: tegelijk sterk én snel reageren op een magneetveld.
Om dit te testen gebruikt THERMAGINE twee geavanceerde technieken. Met een uiterst gevoelige NV-microscoop meten we de magnetische respons van individuele nanodeeltjes. Daarnaast voeren we grootschalige simulaties op een supercomputer uit om de onderliggende fysica te begrijpen. Samen moet dit leiden tot nieuwe fundamentele inzichten en betere medische toepassingen van magnetische nanodeeltjes. Bijvoorbeeld in geval van hyperthermie zou met een kleinere concentratie van de nieuw ontwikkelde nanodeeltjes een grotere én gecontroleerdere warmteontwikkeling kunnen bereikt worden onder invloed van kleinere magnetische velden. Dit drievoudig voordeel komt dus zowel de veiligheid als de efficiëntie van de therapie ten goede.
MY-NANO (Prof. Ine Lentacker): Kankerbehandeling effectiever maken door cellen te herprogrammeren op nanoniveau
Kanker blijft een van de grootste gezondheidsuitdagingen wereldwijd. Immuuntherapieën zoals checkpointremmers hebben de behandeling van kanker ingrijpend veranderd door de remmen van het immuunsysteem los te maken, maar ze werken niet bij alle kankerpatiënten en falen vaak. Een belangrijke reden is dat chronische ontsteking tijdens de ontwikkeling van een tumor kan leiden tot infiltratie van immature myeloïde cellen in de tumor, die daar het immuunsyteem onderdrukken en zo een effectieve immuunaanval op de tumor blokkeren.
Om immuuntherapieën met checkpointremmers effectiever te maken voor een bredere groep patiënten, wil My-NANO deze myeloïde cellen herprogrammeren met mRNA verpakt in lipide-nanodeeltjes (mRNA-LNP’s) - een gelijkaardige technologie zoals de COVID-19-mRNA-vaccins - zodat ze immuunreacties tegen de tumor kunnen versterken. Het project onderzoekt hoe mRNA-LNP’s optimaal ontworpen kunnen worden om deze myeloïde cellen te bereiken, hun onderdrukkende werking te doorbreken en ze zo om te vormen tot krachtige bondgenoten tegen kanker.
Deze vooruitgang kan bestaande immuuntherapieën effectiever maken en ze breder inzetbaar maken. Fundamentele inzichten in hoe mRNA-LNP’s inwerken op myeloïde cellen en zo de tumor bereiken, kunnen de patiëntselectie verbeteren, zodat de juiste patiënt de juiste therapie krijgt. Zo zal My-NANO, door mRNA-LNPs te ontwikkelen die rechtstreeks ingrijpen op deze myeloïde cellen, bijdragen aan kosteneffectieve behandelingen, in het licht van een duurzamer gezondheidssysteem.
Gefeliciteerd aan prof. Leliaert en prof. Lentacker met deze prestigieuze en veelbelovende projecten, die het kankeronderzoek in Gent een verdere impuls zullen geven!